ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΕΛΤΑΝΙΣΙΑΝ 10-11-2026

Ο Επικήδειος του Ηλία Δρίβα για τον δικό μας Παναγιώτη

Φίλες και φίλοι ο σημερινός αποχαιρετισμός του φίλου μας Παναγιώτη είναι δύσκολος. Το νέο της απώλειάς του απλώθηκε στη Σαλαμίνα την Κυριακή και σε όλο το νησί όλοι επικοινωνούσαν με όλους με οποιοδήποτε μέσο,  σοκαρισμένοι, αναζητώντας μια διάψευση, θέλοντας να ακούσουν «όχι δεν γίνεται, ψέματα είναι». Όμως όχι. Ήταν αλήθεια. Ο Παναγιώτης δεν είναι μαζί μας από το βράδυ του Σαββάτου.

Εγώ εδώ θα μιλήσω ως φίλος του αλλά και εκ μέρους της Λαογραφικής Στέγης που ήμαστε κάθε μέρα μαζί και ζούσαμε όλη αυτή την πληθώρα εκδηλώσεων αλλά και τον αγώνα των μελών για την υλοποίησή τους.

Ο Παναγιώτης μεγάλωσε στο Καματερό όπου εκεί δίπλα στη θάλασσα, τους ψαράδες, τα δίχτυα και τις βάρκες των οστρακαλιέων, καθημερινά βίωνε με τα άλλα παιδιά αυτή τη μέγιστη ακόμη ευτυχία της ελευθερίας στην κίνηση, στη δράση, στα παιχνίδια, στην παρακολούθηση δεξιοτήτων.

Αυτά ήταν και τα πρώτα του βιώματα που έπλασαν τον πολυσχιδή και πληθωρικό χαρακτήρα του. Ο πατέρας του ήταν καπετάνιος και οι συγγενείς της μητέρας του κι αυτοί ναυτικοί, απ΄ αυτούς ίσως πήρε την αψάδα και τη διοικητική ικανότητα που τον διέκρινε μετά στη ζωή του.

Ολοκληρώνοντας και την μέση εκπαίδευση σε σχολειά του νησιού,  εισήχθη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στη Φιλοσοφική Σχολή, Φιλόλογος.

Από τότε, απ΄ την πρώτη μέρα θα έλεγα άρχισε να ερευνά και να ψάχνει καθετί που αφορούσε τη Σαλαμίνα και ιδιαίτερα στους παλιούς Λαογράφους, Ιστορικούς και ερευνητές της. Έτσι, πολύ γρήγορα άρχισε να συγκεντρώνει ευρύτατες γνώσεις για το νησί μας.

Μετά το πτυχίο στη Φιλολογία συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στη λαογραφία με διπλωματική εργασία πάνω στη ζωή και τις συνήθειες των νομάδων βοσκών της Ζήριας οι οποίοι έρχονταν στη Σαλαμίνα με τα κοπάδια τους για να ξεχειμωνιάσουν.

Ο πρώτος διορισμός του ήταν στη Σαντορίνη, από κει ήρθε στο ΓΕΛ Αμπελακίων στο οποίο υπηρετούσε μέχρι σήμερα, με ένα διάλειμμα δύο ετών στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας των Δικαστικών Φυλακών στη Λάρισα, πιο πολύ για να έχει κι άλλες εκπαιδευτικές εμπειρίες.

Ξαναγύρισε στη Σαλαμίνα και τότε ξεκίνησε την διδακτορική του διατριβή με τίτλο «Η ταυτότητα της Σαλαμίνας από τα τέλη του 17^ου αιώνα έως και τα μέσα του 19^ου αιώνα». Πήρε το Διδακτορικό του το 2018 μετά την υποστήριξη της παραπάνω διατριβής, βαθμολογούμενος με Άριστα.

Ο Παναγιώτης αποτέλεσε έναν κόμβο στην ιστορική και λαογραφική έρευνα της Σαλαμίνας. Ήταν ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στους παλιούς μελετητές (Π. Φουρίκη, Δ. Πάλλα, Ν. Σαλτάρη, Π. Χατζή, Π. Καλογιάννη, Γ. Μαγιάτη) των οποίων γνώριζε σε βάθος το έργο τους  και απ’ την άλλη στους νέους που τους βοήθησε στις μελέτες και τις έρευνες για τα διπλώματά τους  μέσα από αυτή την ευρύτατη  γνώση του.

Στη Στέγη συμμετείχε από τις πρώτες ημέρες της ίδρυσης υποστηρίζοντας τις δράσεις της Στέγης και του πρώτου Προέδρου αείμνηστου Μανώλη Καπετανάκη από τη θέση του αντιπροέδρου. Τον Σεπτέμβρη του 2022 και μετά την απώλεια του Μανώλη ανέλαβε την θέση του Προέδρου.  Από τότε έως σήμερα, που έπεσε μαχόμενος και όρθιος.

Στην πορεία της λειτουργίας της Στέγης διαμορφώθηκαν διάφορα εκπαιδευτικά προγράμματα μετατρέποντας τη Λαογραφική Στέγη σε κυψέλη πολιτισμού, ενώ σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη τα εξής: Υφαντική, Γιορντάνι, Κοπανέλι, Κέντημα σκέπης, Παραδοσιακή Γυναικεία Φορεσιά, Παραδοσιακοί Χοροί, Κουλουριώτικο Χασάπικο.

Παράλληλα παρουσιάζονταν βιβλία, εκθέσεις εικαστικών, θεματικές ομιλίες, σημαντικά δρώμενα όπως «Η ελιά της Όρσας», «Οι τρεις μάγισσες»,  το

χορωδιακό δρώμενο «Ευριπίδου Γη» κ.αλ. Όλες αυτές οι δράσεις υποστηρίζονται από τα μέλη του Δ.Σ. που τώρα αναλαμβάνουν το βάρος να συνεχίσουν ενωμένοι το έργο του.

Παράλληλα με όλα αυτά συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό από γκραβούρες, φωτογραφίες και έγγραφα που έχουν σχέση με την ιστορία της Σαλαμίνας και μας τα πρόσφερε αφειδώς μέσα από τις δημοσιεύσεις του.

Αξίζει να αναφερθώ ιδιαίτερα σε δύο πράγματα:

    α. Την εξαιρετική σχέση του με τα νέα παιδιά πηγαίνοντας σε πολλά σχολεία για μικρές διαλέξεις πάνω σε θέματα τοπικής ιστορίας και λαογραφίας ή ξεναγώντας σχολικές τάξεις στον χώρο της Στέγης και βεβαίως στους δικούς του μαθητές στο ΓΕΛ Αμπελακίων ως καθηγητής τους.

Επίσης να αναφερθώ και στην αρχοντιά του, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι σε όλες τις εκδηλώσεις έφερνε πάντοτε γλυκά γιατί ήθελε, αν ήταν δυνατόν, να κεραστούν όλοι οι παρευρισκόμενοι.

Αναφέρω επίσης τις δεκάδες ομιλίες που έχει κάνει σε συλλόγους, εκκλησίες, μονές, στη Στέγη, στο Δημαρχείο, στη Μελά κ.αλ. και ξεναγήσεις του σε ομάδες περιηγητών ή άλλους ενδιαφερόμενους για τις πόλεις και περιοχές του νησιού.

Διοργάνωσε δύο συνέδρια Σαλαμινιακής ιστορίας, το 1^ο με τίτλο «Πτυχές της νεότερης ιστορίας της Σαλαμίνας»  το 2013 και του οποίου έχουν δημοσιευτεί τα πρακτικά και το 2^ο με θέμα “Σαλαμίνα και θάλασσα» το 2019 το οποίο καταγράφηκε σε CD, φωτορεπορτάζ στο διαδίκτυο.

Επί 25 χρόνια αρθρογραφούσε σταθερά στην εφημερίδα Ανατροπές και στη νέα εποχή σε πολλά ηλεκτρονικά site (π.χ. Ασσόδυο, Αcademia edu, Σαλαμίνα Πρές και στο face book της Στέγης). Εξέδωσε πέντε ετήσια τεύχη του περιοδικού Βάκιλος, δίνοντας την ευκαιρία μέσα στα φύλλα του να γράψουν πολλοί Σαλαμίνιοι. Ένα ακόμη ενδιαφέρον έντυπο που έχει εκδόσει είναι και το «Η ζωή των Σαλαμινίων στα χρόνια της Επανάστασης» (2020), με  γκραβούρες της εποχής και φωτογραφίες των παλιών κτισμάτων.

Και κλείνω με μια εικόνα που κυριάρχησε σήμερα στο μυαλό μου, το κατευόδιο της τριήρους το καλοκαίρι του 1987 από τη Μεγάλη Σκάλα για τα μεγάλα ταξίδια. Τότε το μεγάλο και ιστορικό πλοίο, η τριήρης, πήγαινε μπροστά και γύρω στα 65-70 μικρά και μεγάλα σκάφη, κυρίως αλιευτικά, ιστιοφόρα και κωπήλατα να το ακολουθούν προς την  έξοδο του Κόλπου από τη Σαλαμίνα. Έτσι ένιωσα και τον Παναγιώτη σαν την μεγάλη τριήρη κι από πίσω να ακολουθούν δεκάδες νέοι ερευνητές, επιστήμονες, εκπαιδευτικοί και μελετητές που θα προχωρήσουν στον αιώνα μας και πιο πέρα.