Αυτά δεν πρέπει να μαθαίνεις γι΄ αυτό σου πουλάνε εθνική υπερηφάνεια...
Η ελευθερία του Τύπου συνέχισε να δέχεται διαρκή πίεση στην Ευρώπη το 2025, λόγω νομικών απειλών, σωματικών επιθέσεων και εκφοβισμού, προσπαθειών κατάληψης των μέσων ενημέρωσης και διεθνικής καταστολής, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση των οργανισμών-εταίρων στην Πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων.
Η κατάσταση αυτή μετριάστηκε από πρωτοβουλίες σε πολλά κράτη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη βελτίωση της ελευθερίας του Τύπου και της ασφάλειας των δημοσιογράφων, συμπεριλαμβανομένης της υιοθέτησης σχεδίων δράσης για την προστασία των δημοσιογράφων και νομοθεσίας σε ορισμένες χώρες για την αντιμετώπιση ζητημάτων όπως οι καταχρηστικές αγωγές, η παραπληροφόρηση και η προστασία των πηγών.
Η έκθεση, με τίτλο «Στο σημείο καμπής: Ελευθερία του Τύπου 2025», σημειώνει ότι ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας παρέμεινε η πιο σοβαρή απειλή για τους δημοσιογράφους: τέσσερις εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης σκοτώθηκαν, άλλοι τραυματίστηκαν και πολλοί παραμένουν κρατούμενοι σε κατεχόμενα εδάφη ή έχουν εξαφανιστεί.
Σε όλη την Ευρώπη, δημοσιογράφοι δέχτηκαν συχνά σωματικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών από την αστυνομία, πολιτικούς παράγοντες και διαδηλωτές. Αυτού του είδους η επίθεση αναφέρθηκε στο ένα τέταρτο των κρατών που καλύπτονται από την έκθεση, με τα υψηλότερα επίπεδα να καταγράφονται στη Γεωργία, τη Σερβία και την Τουρκία.
Σε αρκετές χώρες, τα δημόσια μέσα ενημέρωσης υπόκεινται σε πολιτικές παρεμβάσεις, περιοριστική νομοθεσία και ανεπαρκή χρηματοδότηση. Οι καταχρηστικές αγωγές, γνωστές ως Στρατηγικές Αγωγές κατά της Δημόσιας Συμμετοχής (SLAPPs), συνέχισαν να χρησιμοποιούνται ευρέως για τη φίμωση των μέσων ενημέρωσης. Από αυτή την άποψη, οι εταίροι της πλατφόρμας χαιρετίζουν τις πρωτοβουλίες σε ορισμένες χώρες για την εφαρμογή τόσο της οδηγίας της ΕΕ όσο και της σύστασης του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά των SLAPPs.
Η έκθεση εκφράζει επίσης ανησυχία για την αναφερόμενη ψηφιακή παρακολούθηση δημοσιογράφων μέσω spyware, τη διακρατική καταστολή δημοσιογράφων, τη νομοθεσία περί «ξένων πρακτόρων» που έχει θεσπιστεί ή σχεδιάζεται σε αρκετές χώρες και τις επισφαλείς συνθήκες εργασίας των εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης σε πολλές χώρες.
Η Πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων δημιουργήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 2015, σε συνεργασία με εξέχουσες διεθνείς ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ελευθερίας της έκφρασης και ενώσεις δημοσιογράφων, για την παροχή πληροφοριών που μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση για διάλογο με τα κράτη μέλη σχετικά με πιθανές προστατευτικές ή διορθωτικές ενέργειες.
15 οργανώσεις καταγγέλλουν
Οι 15 εταίροι είναι η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, η Ένωση Ευρωπαίων Δημοσιογράφων, το ΑΡΘΡΟ 19, οι Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων, ο Δείκτης Λογοκρισίας, το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου, το Διεθνές Ινστιτούτο Ασφάλειας Ειδήσεων, το Rory Peck Trust, η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση, η PEN International, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης, η Free Press Unlimited και το Ίδρυμα Δικαιοσύνης για τους Δημοσιογράφους.
Το 2025, οι εταίροι της πλατφόρμας δημοσίευσαν 344 ειδοποιήσεις για σοβαρές απειλές για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, μια σημαντική αύξηση (+29%) από το 2024, όταν καταγράφηκαν 266. Οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό ειδοποιήσεων ήταν η Ρωσία (50), η Τουρκία (49), η Γεωργία (35), η Σερβία (35) και η Ουκρανία (27) - που σχετίζονται κυρίως με ρωσικά κατεχόμενα εδάφη ή αποδίδονται σε ρωσικές δυνάμεις.
Η πιο συχνή κατηγορία ειδοποιήσεων (90) σχετιζόταν με επιθέσεις κατά της σωματικής ασφάλειας και ακεραιότητας των δημοσιογράφων, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας τεσσάρων εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης από ρωσικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, των Ουκρανών δημοσιογράφων Olena Hramova, Yevhen Karmazin και Tetyana Kulyk, και του Γάλλου φωτορεπόρτερ Antoni Lallican, και του θανάτου του Τούρκου ανεξάρτητου δημοσιογράφου Hakan Tosun, μετά από μια βίαιη επίθεση. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025, 51 δολοφονίες δημοσιογράφων παρέμεναν ανεξιχνίαστες στην πλατφόρμα.
Η έκθεση προειδοποιεί κατά της συστηματικής χρήσης της στέρησης της ελευθερίας ως εργαλείου ελέγχου των μέσων ενημέρωσης. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025, 148 δημοσιογράφοι κρατούνταν σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων 36 στο Αζερμπαϊτζάν, 32 στη Ρωσία, 27 στη Λευκορωσία, 26 που κρατούνταν από τη Ρωσία στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας, 24 στην Τουρκία, δύο στην Αρμενία και ένας στη Γεωργία.
Οι εταίροι της πλατφόρμας παροτρύνουν το Συμβούλιο της Ευρώπης, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα 46 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης να επιβάλουν τα πρότυπα ελευθερίας του Τύπου. Συνιστούν, κατά προτεραιότητα, την ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων, την πλήρη εφαρμογή των προτύπων κατά του SLAPP, τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και την αύξηση της προστασίας των γυναικών δημοσιογράφων, μεταξύ άλλων μέτρων.
Οι εταίροι τονίζουν ότι το Νέο Δημοκρατικό Σύμφωνο για την Ευρώπη του Συμβουλίου της Ευρώπης θα πρέπει να θέσει την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης και την ασφάλεια των δημοσιογράφων στον πυρήνα της δημοκρατικής ανθεκτικότητας, να περιλαμβάνει διασφαλίσεις κατά της παραπληροφόρησης και της αιχμαλωσίας των μέσων ενημέρωσης, καθώς και έναν οδικό χάρτη για την ενσωμάτωση των στόχων ασφάλειας των δημοσιογράφων στις σχετικές δραστηριότητες του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Ενώ εκφράζουν τη λύπη τους για το γεγονός ότι το 2025, λιγότερες από το ένα τρίτο των ειδοποιήσεων έλαβαν κυβερνητική απάντηση, οι εταίροι καλούν τα κράτη να αυξήσουν τη συνεργασία τους με την Πλατφόρμα.
Η ετήσια έκθεση της Πλατφόρμας καλύπτει τα 46 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς και τη Ρωσία, μετά την αποβολή της από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 2022, και τη Λευκορωσία.
Για την Ελλάδα
Επτά φορές αναφέρεται η Ελλάδα στην έκθεση της Πλατφόρμας του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Καταρχάς για τις επιθέσεις σε δημοσιογράφους και φωτορεπόρτερ τον Ιανουάριο του 2025.
Σύμφωνα με την τελευταία μελέτη του Media Pluralism Monitor,μόνο δύο από τις 34 ευρωπαϊκές χώρες που αναλύθηκαν - η Δανία και η Γερμανία - παρέχουν καλές συνθήκες εργασίας για τους δημοσιογράφους.
Στο αντίθετο άκρο του φάσματος, η Ελλάδα, μαζί με την Ουγγαρία, την Κροατία, τη Μάλτα, τη Ρουμανία και την Ισπανία χαρακτηρίζονται από πολύ κακές και επισφαλείς συνθήκες. Όπως σημειώνει η έκθεση MPM 2025, «οι συνθήκες εργασίας των δημοσιογράφων είναι αξιοθρήνητες στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, με χαμηλούς μισθούς και αδύναμα ή ανύπαρκτα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης».
Η Ελλάδα επίσης αναφέρεται ως μία από τις χώρες που σύμφωνα με την έκθεση του 2025 του Media Pluralism Monitor δε διαθέτουν πολιτικά ανεξάρτητο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα. "Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά κινδύνου πολιτικής παρέμβασης στα δημόσια μέσα ενημέρωσης είναι η Ουγγαρία, η Μάλτα και η Τουρκία, ακολουθούμενες από τη Σλοβακία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Ιταλία, την Κροατία, την Πολωνία, την Ελλάδα, τη Σερβία και τη Ρουμανία", αναφέρει η έκθεση.
"Τον Ιούνιο του 2025, η Ελλάδα ψήφισε νέο νόμο για την ενίσχυση της διαφάνειας και των συντακτικών εγγυήσεων στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Νόμο για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης. Η Ελλάδα συνέχισε επίσης τις εργασίες για την ενσωμάτωση της οδηγίας της ΕΕ κατά του SLAPP και αναβάθμισε το Παρατηρητήριο της ΠΟΕΣΥ για τα SLAPPs, αν και οι φορείς για την ελευθερία του Τύπου σημειώνουν ότι αυτά τα μέτρα δεν έχουν ακόμη επιφέρει αισθητή βελτίωση στην προστασία των δημοσιογράφων στην πράξη", αναφέρεται στην έκθεση.
Αναφορά υπάρχει και στη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ που παραμένει ανεξιχνίαστη. Στην έκθεση αναφέρεται και η δολοφονία του Σωκράτη Γκόλια του 2010.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου