Η Ντομινίκ Πρανταλιέ γοήτευσε τους πάντες και τα πάντα στο Μεσολόγγι.
Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Δημοσιογράφων, που περιλαμβάνει 187 Ενώσεις και 600.000 δημοσιογράφους!
Είχα την τύχη και την τιμή να τη συναντήσω στο Τρικούπειο Μέγαρο, όπου για δύο γεμάτες μέρες πραγματοποιήθηκε το συνέδριο με τίτλο «Δημοσιογράφοι στον Πόλεμο». Στην αρχή μού φάνηκε σαν μια παλιά ελληνική ελιά, ροζιασμένη, από εκείνες που βρίσκονταν στις υπώρειες της Ακρόπολης.
Ομως μετά το πέρας του συνεδρίου είχα αλλάξει τελείως γνώμη. Η Ντομινίκ Πρανταλιέ είναι η ενσάρκωση της Ντολόρες Ιμπαρούρι, της θρυλικής «Πασιονάρια», που έλαμψε στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο.
Ενα εκρηκτικό πρόσωπο, με ρητορική δεινότητα, που μένει στον θώκο της για πέντε ολόκληρα χρόνια, ενώ μόλις άρχισε τη δεύτερη τριετή θητεία της.
Δημοσιογράφος της Κρατικής Γαλλικής Τηλεόρασης, από νωρίς ανήλθε σε υψηλά αξιώματα και γρήγορα έγινε αρχισυντάκτρια του νυκτερινού δελτίου ειδήσεων. Δεν έλειψε ούτε ένα δευτερόλεπτο στις 48 ώρες που κράτησε το συνέδριο. Δεν βρήκα πουθενά στοιχεία για τη γέννησή της, αλλά σίγουρα είναι μια γυναίκα άνω των 75 ετών, με σφρίγος νεανικό, με μόρφωση άρτια, παιδί της γαλλικής Αριστεράς, όχι όμως κομμουνίστρια, όπως η ίδια διευκρίνισε όταν χρειάστηκε να το διευκρινίσει. Την ακολουθούσα σαν να ήμουν η σκιά της.
Την είδα σε ανέμελες στιγμές και σε στιγμές ιερατικές όταν αποκαλύφθηκε πλάι στην προτομή του Μάγερ το γλυπτό της ΕΣΗΕΑ, «Το δέντρο που κλαίει», αλλά πρόσεξα και την ευγενή διακριτικότητα με την οποία χαιρέτησε τον Νίκο Δένδια.
Κάνοντας τη σούμα θα έλεγα ότι η Ντομινίκ Πρανταλιέ διαθέτει τη σοφία μιας αρχαίας Ελληνίδας, το μπρίο μιας Γαλλίδας και την πίστη μιας Ρωσίδας.
Η συνέντευξη έγινε σε μια μικρή και ταπεινή καμαρούλα του μικρού ξενοδοχείου που μας φιλοξενούσε.
• Κυρία Πρανταλιέ, παρ’ όλο που είμαι 60 χρόνια στη μαχόμενη δημοσιογραφία και 24 στη μαχόμενη πολιτική, νιώθω δημοσιογράφος και τίποτε περισσότερο. Δεν μπορώ να συλλάβω πώς μια γυναίκα μπορεί να διοικήσει ένα δίκτυο 187 Ενώσεων και 600 χιλιάδων δημοσιογράφων στα πέρατα της Γης. Δεν είμαστε και το πιο ήσυχο επάγγελμα στον κόσμο. Διαβολεμένο είναι το επάγγελμά μας. Ολη την ώρα σού ζητάει να έχεις μυαλό!..
Σωστή η κρίση σας για το επάγγελμά μας. Αλλά μην εντυπωσιάζεστε από τη θέση που κατέχω.
Μου δημιουργεί μεγάλη ευθύνη και υποχρέωση ταυτόχρονα. Γιατί είναι εντυπωσιακό το ότι, ενώ η επικοινωνία των δημοσιογράφων είναι δύσκολη σε καθημερινό διαπροσωπικό επίπεδο, να είστε βέβαιος πως θα σπάσουμε ακόμα και την πόρτα εκείνου που απομονώνεται στο πρόβλημά του και νομίζει πως δεν έχει κανέναν για να τον βοηθήσει. Οχι, θα του πούμε με σιγουριά:
Μη μένεις μόνος σου, έχεις την υποστήριξη χιλιάδων συναδέλφων σου, δεδομένου ότι το δικό σου πρόβλημα σίγουρα το αντιμετωπίζει και κάποιος άλλος συνάδελφος, στην άλλη άκρη του πλανήτη.
Εμείς είμαστε εδώ για να σε βοηθήσουμε. Και εκεί αναδύεται η αλληλεγγύη, που λύνει όλα τα προβλήματα.
Αυτό είναι ένα αληθές συμπέρασμα. Η Ντομινίκ φαίνεται πως είναι αλληλέγγυο πρόσωπο με κάθε δημοσιογράφο που αντιμετωπίζει. «Το ύφος είναι ο άνθρωπος» λέει ο συμπατριώτης της ποιητής Γκιγιόμ Απολινέρ. Εγώ, δίχως να ξέρω γαλλικά, κατάλαβα ότι αυτή η γυναίκα διαθέτει σθένος και υψηλό αίσθημα αλληλοβοήθειας. Είναι απλό: αγαπάει τους δημοσιογράφους.
Η Ντομινίκ συνεχίζει: «Δύο πράγματα δεν υποφέρω στη ζωή αυτή, κύριε συνάδελφε, την αδικία και τη σπατάλη.
Συνεπώς η στράτευσή μου δεν περιορίζεται στην αγάπη για τους δημοσιογράφους, αλλά είναι ένας ευρύτερος αγώνας για την ελευθερία στην ολότητά της».
● Τα παλιά χρόνια οι δημοσιογράφοι προσπαθούσαμε να περάσουμε μέσα από τις «Συμπληγάδες» των εκδοτών των εφημερίδων και της πολιτικής εξουσίας. Ποιες είναι σήμερα οι «Συμπληγάδες» που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι διεθνώς;
Η μεγάλη «Συμπληγάδα» παραμένει η εξουσία, είτε πολιτική είτε οικονομική. Ενώ οι εργοδότες έχουν περάσει σε μια πιο κρυφή λειτουργία, πιο ύπουλη θα έλεγα, κάτω από τη συνεργασία με τα πολιτικο-οικονομικά συμφέροντα.
● Καταλαβαίνω απόλυτα την απάντησή σας γιατί έχω κι εγώ μια μικρή πολιτική εμπειρία. Αλλά θέλω να σας πάω αλλού. Ο τόπος που κάνουμε τη συνέντευξη είναι για τον Διονύσιο Σολωμό, έναν ποιητή γενάρχη της λογοτεχνίας μας, που αν δεν ήταν περιορισμένος στην ελληνική γλώσσα, θα κατατασσόταν μέσα στους τρεις μεγαλύτερους του κόσμου. Ο Σολωμός αποκάλεσε το Μεσολόγγι «ένδοξο αλωνάκι».
Α, θαυμάσια το είπε ο ποιητής σας. Και διαχρονικά. Επαληθεύεται πολύ ωραία ο εθνικός σας ποιητής. Μπορούμε να κάνουμε με πολύ συγκινητικό τρόπο έναν παραλληλισμό ανάμεσα στους ήρωες που θυσιάστηκαν τότε και στους δημοσιογράφους που δίνουν ακόμη και σήμερα, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, τη ζωή τους επαληθεύοντας ένα διαφορετικό πεδίο τιμής.
Πάνω σ’ αυτό το πεδίο τιμής πέφτουν, χωρίς να σκεφτούν τίποτε άλλο παρά το χρέος τους. Αυτό είναι το δικό τους «ένδοξο αλωνάκι», όμοιο μ’ αυτό που οι δικοί σας ήρωες έπεσαν το 1826.
● Ο Οδυσσέας Ελύτης, που πήρε το Νόμπελ Λογοτεχνίας και αυτός, λέει επίσης ότι «η ειρήνη θέλει δύναμη για να την αντέξεις». Και ένας άλλος λέει πως «κανένας πόλεμος δεν τέλειωσε ποτέ».
Μιλάμε λοιπόν, και τότε και σήμερα, και στο ενδιάμεσο, όταν διεξήχθησαν οι Δίκες της Νυρεμβέργης και του Τόκιο – γιατί και στο Τόκιο έγιναν δίκες ανάλογες της Νυρεμβέργης. Αυτές οι δίκες μάς θυμίζουν ακριβώς ότι διαπράττονται βάναυσα εγκλήματα κατά της ειρήνης.
Δηλαδή αυτή είναι η καινούργια έννοια η οποία εισήχθη: τα εγκλήματα κατά της ειρήνης. Σήμερα λοιπόν, τα ζείτε κι εσείς, βλέπουμε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, και άλλες δυνάμεις γύρω γύρω, να διαπράττουν τέτοια φρικαλέα εγκλήματα κατά της ειρήνης.
«Πετύχαμε την κατάργηση της ατιμωρησίας για τις δολοφονίες των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ»
● Αγαπητή Ντομινίκ, μου άρεσε ο τρόπος που χθες στην αίθουσα καταγγείλατε ευθέως τη Γενοκτονία στη Γάζα. Ομως αυτή τη στιγμή μια άλλη φιγούρα, πιο φρικαλέα από του Νετανιάχου, κυριαρχεί στη Γη. Ενας σαρδανάπαλος ηγέτης της υπερδύναμης των ΗΠΑ μέσα σε τρεις μήνες θέλησε να προσαρτήσει τον Καναδά, να καταλάβει τη Γριλανδία (για λόγους ασφαλείας!), να απαγάγει έναν ηγέτη και τη σύζυγό του σαν να ήταν δύο λωποδύτες, να μετονομάσει τον Κόλπο του Μεξικού σε Κόλπο της Αμερικής, να συμμετέχει στη Γενοκτονία της Γάζας και τώρα να κονιορτοποιεί το Ιράν. Παραλλήλως διεκδικεί το Νόμπελ Ειρήνης! Ενώ είπε ότι δεν θα κάνει κανέναν πόλεμο.
Μην ξεχνάτε και τον βομβαρδισμό της Νιγηρίας. Σωστά είπατε ότι η ιστορία στη Γάζα δεν είναι μόνο του Ισραήλ. Η Αμερική είναι, το λιγότερο, ο ηθικός αυτουργός.
● Βλέπετε κάποια ελπίδα;
Πριν αρχίσουμε να μιλάμε για τις ελπίδες, ας θυμηθούμε τι έλεγε ο Αϊζενχάουερ, αρχιστράτηγος των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ και μετέπειτα πρόεδρος. Εκείνη την εποχή οι στενοί του συνεργάτες τού έλεγαν ότι δεν μπορούν να δεχτούν να τους κυβερνάει ένας Δημοκράτης.
Και τα αντίθετα έλεγαν οι Δημοκράτες. Ο Αϊζενχάουερ, ψύχραιμος, δήλωσε: Αυτά που μου λέτε είναι λεπτομέρειες. Την Αμερική θα την κυβερνάει πάντα το στρατιωτικό και βιομηχανικό λόμπι. Και μιλάμε για μια δημόσια δήλωση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ! Οπως εσείς οι Ελληνες βγάλατε τελευταία από το «Κουτί της Πανδώρας» την ελπίδα – σημειώνω ότι το κουτί είχε μέσα τα «κακά», η ελπίδα λοιπόν είναι ένα «κακό», αλλά για όλους μας αποτελεί την εσχάτη καταφυγή.
Η μόνη μας ελπίδα λοιπόν είναι η κινητοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων λαών για τα βάρβαρα εγκλήματα που διαπράττονται και που στοιχίζουν εκατόμβες νεκρών κάθε μέρα. Από τη μια έχουμε έναν λαό ο οποίος πληρώνει με τους φόρους του για τις βόμβες και από την άλλη έχουμε έναν λαό που τρώει τις βόμβες στο κεφάλι του!
● Κυρία Πρανταλιέ, δεν σας ανέφερα ώς τώρα την Ευρώπη, γιατί η Ευρώπη είναι πλέον μια θαμπή ελπίδα. Ο ποιητής που σας προανέφερα, ο Οδυσσέας Ελύτης, έλεγε πως είναι αξιέπαινη η προσπάθεια των Ευρωπαίων σε μια ενιαία οικονομική μονάδα, αλλά δεν θα καταφέρουν ποτέ να είναι ενωμένοι στην ουσία γιατί είναι άνισα τα σκέλη του πολιτισμού τους. Γιατί οι λαοί της Ευρώπης δεν έχουν τις ίδιες αξίες.
Ο μεγάλος εχθρός και το μεγάλο εμπόδιο για την ένωση των λαών ήταν και παραμένει ο καπιταλισμός. Ο καπιταλισμός είχε την ευφυΐα να ρίξει τον σπόρο στην Ευρώπη με πάρα πολλούς τρόπους διακυβέρνησης. Και για να μπορείς να κυβερνάς με τέτοιους τρόπους ο λαός πρέπει να είναι αδύναμος.
Αν ο ίδιος ο λαός δεν εξεγείρεται, σηκώνει ψηλά τα χέρια σε μια κίνηση απελπισίας. Εχουμε κοινές αξίες. Μπορούμε να ξεπεράσουμε τους τεχνητούς φραγμούς που επιβάλλουν οι κυβερνώντες του κάθε λαού, κάνοντας με τις αποφάσεις τους τον κάθε λαό να πιστεύει πως δεν έχει κοινές αξίες με κανέναν άλλον.
● Σωστά. Αλλά αυτοί οι –ισμοί, καπιταλισμός, μαρξισμός κ.λπ., μας χρέωσαν δύο Παγκοσμίους Πολέμους και πάνω από 100 εκατομμύρια νεκρούς.
Προσθέστε και τον λαϊκισμό, κύριε Λιάνη. Το φάντασμά του πλανιέται πάνω από την Ευρώπη σταθερά.
Ο Στάλιν ήταν δικτάτορας, δεν ήταν κομμουνιστής ηγέτης. Άλλο είναι ο λαός σε μια κομμουνιστική χώρα και άλλο οι κυβερνώντες αυτόν τον λαό. Όπως στη Γαλλία δεν συγχέουμε ποτέ -και δεν πρέπει- την Αντίσταση με τον Πετέν. Αντίστοιχα παραδείγματα έχουμε και στην Ιταλία, και στην Ελλάδα, και στην Ολλανδία.
● Μιας και αναφέρατε τον στρατηγό Πετέν, βλέπω σήμερα την πατρίδα σας να έχει κάνει μια ολοφάνερη στροφή προς τα δεξιά. Άκρως επικίνδυνη. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και σε άλλες χώρες. Αυτό που κάνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν, όσο κι αν αγαπάει κανείς τον ρωσικό λαό, δεν παύει να είναι μια εισβολή και ακόμα ένας αχρείαστος πόλεμος.
Μην ξεχνάμε και τον Τραμπ. Είναι ο Χίτλερ της σύγχρονης εποχής. Ακολούθησε ακριβώς τη συνταγή του Χίτλερ για να αναρριχηθεί στην εξουσία, βασιζόμενος σε μια επίφαση λαϊκής υποστήριξης που ήταν δημαγωγική και λαϊκιστική. Και υποστηριζόμενος από το ίδιο ακριβώς στρατιωτικο-βιομηχανικό λόμπι το οποίο είχε στηρίξει και τον Χίτλερ στην άνοδό του. Κρίμα που τον λένε Ντόναλντ και χαλάει και την εικόνα του κινούμενου σχεδίου, που είναι συμπαθέστατος στα παιδιά τόσες γενιές.
«Μια ακόμη νίκη μας ήταν η απελευθέρωση του Τζούλιαν Ασάνζ απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση που ήθελε να συγκαλύψει το σκάνδαλο»
● Ωστόσο, αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, βρισκόμαστε σε ένα παγκόσμιο αδιέξοδο. Και για μένα δεν υπάρχει λυπηρότερη λέξη από τη λέξη «αδιέξοδο».
Είχα έναν πολύ σημαντικό φίλο, δεν ζει πια. Απ’ αυτόν έμαθα πολλά. Είχε δουλέψει κοντά στον Λένιν και μετά, όταν ήρθε ο Στάλιν, διαψεύστηκε. Οι διαψευδόμενοι αριστεροί εκείνης της γενιάς αποχώρησαν από το κομμουνιστικό κόμμα. Εκείνος ο φίλος μου, λοιπόν, μου έλεγε: Οταν βλέπεις έναν τοίχο μπροστά σου, δεν προσπαθείς ούτε να σκαρφαλώσεις για να τον πηδήξεις, ούτε να τον παρακάμψεις. Το πρώτο πράγμα που κάνεις είναι να κάτσεις να σκεφτείς τι θα κάνεις και πώς θα το κάνεις. Δηλαδή περνάς μια περίοδο περισυλλογής.
● Αλήθεια, καίγομαι να σας ρωτήσω, με τι αισθήματα φεύγετε από το Μεσολόγγι;
Με το συναίσθημα πως ξανασυνδέθηκα με την Ιστορία και την τιμή διαμέσου μιας μεγάλης θυσίας.
● Αντίθετα, αγαπητή μου, εγώ φεύγω από εδώ με διαφορετικά συναισθήματα. Ηρθα με χαμόγελα και φεύγω με μορφασμούς. Το Μεσολόγγι, που είναι η ενδοξότερη πόλη της Ελλάδας, δεν έχει δρόμους, δεν έχει σπίτια. Οι δόξες του και οι δάφνες του έγιναν πικροδάφνες.
Αυτό που λέω είναι διαχρονικό, ισχύει για όλες τις κυβερνήσεις. Είναι πρωτοφανές. Οι άνθρωποι δεν έχουν στην κυριολεξία τρόπο να ζήσουν. Μόνο τις ημέρες που έρχονται οι επίσημοι υπάρχει κίνηση εδώ. Συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου, αλλά το βράδυ, αν βγείτε έξω, θα δείτε μια κατασκότεινη πόλη, γιατί όπως μου είπαν οι κάτοικοι μπαίνουν νωρίς στα σπίτια τους, δεν έχουν τι άλλο να κάνουν.
Ένας ψαράς στη Λιμνοθάλασσα μου είπε: «Δεν πατάει άνθρωπος εδώ όλο τον χρόνο. Δεν έχουμε τουρισμό, μας πήραν και τους φοιτητές, μας πήραν και την έδρα του Πανεπιστημίου. Τόσο πολύ μας τιμούν!».
Η Ιστορία και η τιμή δεν είναι ασυμβίβαστα με τα συναισθήματα της λύπης.
● Μια τελευταία ερώτηση, αγαπητή μου. Ποιος είναι ο αγώνας που δίνετε όλα αυτά τα χρόνια και ποιο είναι το κύριο επίτευγμά σας;
Είναι η υπογραφή της σύμβασης για την κατάργηση της ατιμωρησίας για τις δολοφονίες των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, που έχουμε συντάξει και περιμένουμε από παντού υποστήριξη. Αν το πετύχουμε αυτό, θα είναι η πραγματοποίηση ενός θαύματος.
Είναι προφανές πως η κ. Πρανταλιέ δεν θέλει να μιλήσει για τα επιτεύγματά της, αλλά ο φιλόλογος - μεταφραστής αυτής της δύσκολης συνέντευξης, ο Νικόλαος Πετρόπουλος, διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, μου εμπιστεύτηκε ιδιαιτέρως: Έχει δώσει πολλές μάχες και οι περισσότερες είναι νικηφόρες. Μια νικηφόρος μάχη που έδωσε και τη γνωρίζουμε όλοι είναι η απελευθέρωση του Τζούλιαν Ασάνζ. Η συνομιλήτριά μου έχει σιγήσει. Της λέω ότι έχω πάρει συνέντευξη από τον Μιτεράν, ότι γνώρισα τον Ιβ Μοντάν και τη Σιμόν Σινιορέ από τη Μελίνα Μερκούρη, αλλά η Ντομινίκ Πρανταλιέ μοιάζει σαν να συλλογίζεται την προηγούμενη ερώτηση. Και απότομα καταλήγει: «Δεν ξέρω τι θα προλάβω να κάνω στο μέλλον. Εγώ χαίρομαι την κάθε νίκη. Και η κάθε νίκη για εμάς είναι ένα μεγάλο φως, είναι ένα μεγάλο υπόδειγμα, είναι το παράδειγμα για τα επόμενα βήματά μας. Η νίκη που πετύχαμε ήταν απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση.
Ήθελε να συγκαλύψει το σκάνδαλο του Τζούλιαν Ασάνζ. Εμείς πετύχαμε την απελευθέρωση αυτού του ανθρώπου. Είναι ένας αληθινός δημοσιογράφος γιατί δημοσιοποίησε πληροφορίες που ήταν ευαίσθητες και ενοχλητικές για τα καθεστώτα. Αλλά είχαμε και ακόμη μία νίκη στη Μαυριτανία. Εκεί ομαλοποιήσαμε τις συμβάσεις 1.860 δημοσιογράφων».
● Έχετε το πάθος της Μελίνας Μερκούρη. Το φλογερό πάθος. Όταν τη ρωτούσαν τι επάγγελμα κάνει, αυτή απαντούσε: «Είμαι επαγγελματίας Ρωμιά». Αλλά εσείς, Ντομινίκ, είστε «μια γυναίκα για όλες τις εποχές»!
Σας ευχαριστώ πολύ, είναι πολύ τιμητικό να προέρχεται αυτό από εσάς, που κι εγώ έχω μάθει, σαν καλή δημοσιογράφος, ότι έχετε κάνει πολλά για τον πολιτισμό της χώρας σας και ότι φέρατε ξανά στην πατρίδα σας τους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Συνέντευξη στον Γιώργο Λιάνη Εφημερίδα των Συντακτών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου