ρυθμών ζωής και της πλήρης ηθικής απαλλοτρίωσης , ενσταλάζεται η αντίληψη ότι οι γλωσσικές εκφραστικές ικανότητες του σύγχρονου ανθρώπου διαρκώς μειώνονται.
Το σύγχρονο λεξιλόγιο πλαισιώνεται από βωμολοχίες, λεκτικά σφάλματα, αδυναμία οργάνωσης και έκφρασης σκέψεων, άγνοια λεξιλογικού πλούτου και καταιγισμό ξένων λέξεων. Το πρόβλημα διογκώνεται διαρκώς ενώ κανείς δεν ενσκήπτει με εμβρίθεια στην επίλυση του. Ποιοι, ωστόσο, είναι οι ‘ηθικοί αυτουργοί’ ;
Η δαιμονοποίηση του θέματος κατά τις τελευταίες δεκαετίες δεν οδήγησε σε κάποια ουσιαστική λύση. Αντιθέτως έθεσε τις βάσεις για την αναζήτηση των πραγματικών αιτιών του προβλήματος. Ασφαλώς, αναντίρρητη είναι η επίδραση των κοινωνικών φαινομένων στην γλωσσική ένδεια της σύγχρονης εποχής , με χαρακτηριστικό παράδειγμα την παγκοσμιοποίηση. Ο καρπός όμως έχει τις ρίζες του βαθιά στο χώμα και όχι στην επιφάνεια. Το πρόβλημα της γλώσσας ,λοιπόν , γεννιέται μέσα στις ρίζες της κοινωνικοποίησης του ατόμου, ρίζες όπως η οικογένεια. Είναι φυσικό άλλωστε.Ένα γνωμικό είθισται να εξαίρει : ‘’
Με όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια
γράμματα θα μάθεις’’ . Οι γονείς, θύματα του ατέρμονου υλικού
ευδαιμονισμού, παρέχουν στα παιδιά τους
όλες τις απαραίτητες ηλεκτρονικές συσκευές επικοινωνίας, ξεχνούν πια όμως να
διδάξουν τον σημαντικότερο τρόπο έκφρασης και επικοινωνίας. Ο καθημερινός
διάλογος, η παραδοσιακή συζήτηση γύρω από το
οικογενειακό τραπέζι εξανεμίζεται ολοένα και περισσότερο.. Μα τι αφελής
που είμαι! Πλέον οι γονείς εναποθέτουν τον χρόνο τους αποκλειστικά στην
εργασία, πλέον το σπιτικό φαγητό της μητέρας ή του πατέρα παραχωρεί την θέση
του στο έτοιμο φαγητό των καταστημάτων , πλέον ο έφηβος καθηλώνεται μπροστά από
το ηλεκτρονικό τετράγωνο κουτί με την γυάλινη οθόνη… Τα οικογενειακά γεύματα
αντικαθίστανται από ανειλημμένες υποχρεώσεις.
Την αξία της γλώσσας όμως φαλκιδεύει
και καπηλεύεται η ίδια η παιδεία, ‘ εκ στόματος ‘ σχολείου και εκπαιδευτικού.
Με μια γρήγορη ματιά , παρατηρείται ότι η παιδεία έχει φορέσει τον μανδύα του
προπαρασκευαστικού σταδίου για το πανεπιστήμιο, ενώ το σχολείο έχει εξελιχθεί
σε εκκολαπτήριο αυριανών μονάδων παραγωγής. Σημασία πια δεν έχει η σωστή χρήση
της γλώσσας, η σωστή δηλαδή επικοινωνία. Σημασία έχει ο γαλουχισμός της
νεολαίας για την είσοδο της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μέσω περιττών γνώσεων
, άγονου εγκυκλοπαιδισμού και στείρας αποστήθισης. Και ενώ περιμένεις από τον
εκπαιδευτικό να γίνει κήνσορας αυτού του τρόπου παροχής γνώσεων, ο ίδιος αδυνατεί να αντιληφθεί τις ευθύνες
του, παύει να είναι πνευματικός ταγός και αδιαφορεί για την σωστή
διαπαιδαγώγηση του νέου εξ απαλών ονύχων.
Εύλογα άλλωστε κανείς παρατηρεί πως
οι σύγχρονες ψηφιακές κοινωνίες απομακρύνουν τον άνθρωπο από την άμεση επαφή με
την γλώσσα, μία επαφή την οποία δημιουργούσε το βιβλίο. Και φυσικά η
τεχνολογική έξαρση όπως επιβάλλεται από τις ισχυρές οικονομικά χώρες σε συνδυασμό
με την επικράτηση της τηλεόρασης σίγουρα
αποτελούν τροχοπέδη της ομαλής γλωσσικής έκφρασης. Πλέον η εικόνα εκτοπίζει τον
ήχο και τα πολυφωνικά μέσα ενημέρωσης κερδίζουν έδαφος. Μα η κατάσταση δεν
βελτιώνεται! Τα εκφραστικά και συντακτικά λάθη των εκφωνητών, συνδυασμένα με
την εισβολή ξένων λέξεων που δημιουργούν μια υβριδική γλώσσα , ακρωτηριάζουν
ακόμη περισσότερο την γλωσσική έκφραση.Καθοριστική είναι και η επίδραση της
διαφήμισης, η οποία καθιερώνει έναν συνθηματικό λόγο, γεμάτο νεολογισμούς.
Η γλώσσα, λοιπόν, στο πλαίσιο της συλλογικής πραγματικότητας
αποτελεί βάση δημιουργίας και προόδου και αποκρυσταλλώνει τα πολιτισμικά
χαρακτηριστικά κάθε λαού. Επομένως , πρόκειται για ένα στολίδι, για έναν πυλώνα
της καθημερινότητας μας που αντικατοπτρίζει την προσωπικότητα κάθε ανθρώπου.Και
όπως είπε ο Αυστριακός φιλόσοφος Ludwig Wittgenstein, το να ξεστομίζεις μία λέξη από την
γλώσσα σου είναι σαν να χτυπάς μια νότα στο πληκτρολόγιο της φαντασίας!
Στάμος Βιλλιώτης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου